W piątek 20 kwietnia 2012 roku miała miejsce uroczysta XXI sesja Rady Miejskiej w Kcyni z honorowym udziałem przedstawicieli Politechniki Warszawskiej, która została poświęcona osobie prof. Jana Czochralskiego. Nim rozpoczęła się uroczystość przedstawiciele władzy samorządowej – Burmistrz Kcyni Piotr Hemmerling oraz Przewodnicząca Rady Miejskiej w Kcyni Gabriela Repczyńska, a także przedstawiciele Szkoły Podstawowej im. J. Czochralskiego w Kcyni z dyrektorem Michałem Poczobuttem i wicedyrektor Aleksandrą Kubiak złożyli na grobie profesora wiązanki kwiatów i zapalili znicze.

Sesję rozpoczęto od aktu nadania szkole podstawowej nowego sztandaru. Dalsza część sesji to już wypowiedzi zaproszonych gości i ukazywanie profesora przez różnorodny pryzmat – szkoły, miasta, związków z apteką czy Politechniką Warszawską. W pierwszej kolejności głos zabrał Burmistrz Kcyni Piotr Hemmerling. W swoim wystąpieniu podkreślił, jakie znaczenie dla promocji miasta ma postać prof. Czochralskiego i jak na przestrzeni lat miasto  szczyciło się swoim rodakiem. W swej blisko 750-letniej historii, Kcynia przeżywała różne koleje losu. Były okresy jej świetności i okresy upadku. Zawsze jednak nasze miasto było ważnym miejscem nie tylko na Pałukach, w Wielkopolsce, lecz także stanowiło liczący się ośrodek miejski w Polsce. (…)  W te ważne dla każdego Polaka, kcynianina wydarzenia, wpisane są losy pojedynczych osób. Ludzi zwykłych, prostych, którzy swą codzienną ciężką pracą i walką przyczynili się do tego, że dziś z dumą możemy podziwiać Nasze Miasto, cieszyć się wolnością i śmiało patrzeć w przyszłość. Tych ludzi na przestrzeni wieków było bardzo wielu, bezimiennych, po latach anonimowych.  Ale na przestrzeni tych wieków Kcynia wydała światu wielu takich, których imiona były, są i będą w panteonie wielkich Polaków, obywateli świata. (…) Z wielką radością i wzruszeniem mieszkańcy Kcyni przyjęli wiadomość o podjęciu w dniu 29 czerwca 2011 roku przez Senat Politechniki Warszawskiej, uchwały w sprawie przywrócenie dobrego imienia Profesora Jana Czochralskiego. Uważam ten akt za symboliczny powrót tego naukowca na należne mu miejsce w historii Politechniki Warszawskiej i nauki w Polsce. (…) W imieniu społeczności naszej Gminy pragnę podziękować wszystkim tym którzy nie pozwolili pogrzebać pamięci o profesorze. Pragnę jednocześnie zapewnić o osobistym zaangażowaniu w dobrą permanentną promocję jego dorobku – podkreślił Burmistrz Kcyni Piotr Hemmerling.

Następnie głos zabrał Prorektor ds. Ogólnych prof. nzw. dr hab. inż. Roman Gawroński mówiąc o związkach profesora z Politechniką Warszawską. Ta dzisiejsza uroczystość ma na celu przypomnienie pamięci i dorobku Polaka, którego nazwisko w tej chwili jest najczęściej cytowane w literaturze światowej. Jego dokonania umożliwiły rozwój elektroniki, której przecież jesteśmy świadkami. Politechnika Warszawska była miejscem pracy prof. Czochralskiego. To też w uznaniu dokonań w 1929 r. nadano mu tytuł doktora honoris causa, a to jest najważniejsze wyróżnienie jakim dysponuje uczelnia. Losy powojenne Czochralskiego dowodzą, że Polacy nie do końca potrafią docenić dokonania wielkich ludzi. W 1945 r. Politechnika nie przyznała się do swojego profesora. W 1993 r. Senat uczelni podjął próbę rehabilitacji nazwiska wielkiego uczonego, ale społeczność akademicka nie była jeszcze na to gotowa. W 2011 r. kierownictwo uczelni podjęło kolejną próbę. Po dogłębnych poszukiwaniach w Archiwum Państwowym znaleziono potwierdzenie patriotycznej postawy prof. Czochralskiego – podkreślił prof. nzw.dr hab. inż. Roman Gawroński. Odczytał on także przy tej okazji treść Uchwały nr 338/XLVII/2011 Senatu Politechniki Warszawskiej z dnia 29 czerwca 2011 r. w sprawie przywrócenia dobrego imienia prof. Jana Czochralskiego. Jednocześnie nadmienił o organizowanym przez Politechnikę Warszawską dokładnie za tydzień – 27 kwietnia – Seminarium „Jan Czochralski – światowej sławy wynalazca i inżynier”. Będą tam również  reprezentanci kcyńskiej społeczności.

Radosny aplauz wywołały zaś słowa kolejnego występującego – Prezesa Polskiego Towarzystwa Chemicznego prof. Bogusława Buszewskiego, który zaznaczył „Na początku była Kcynia, a potem był Czochralski…„, mówiąc potem o Czochralskim – „Człowiek niepokorny ma zawsze jakiś problem”. Wspomniał także o pomyśle pamiątkowej tablicy, której fundację wsparł także Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego.

Głos zabrał także prof. dr hab. Józef Szudy, absolwent kcyńskiego liceum. Odczytał on i przekazał na ręce Przewodniczącej Rady Miejskiej w Kcyni dwa listy od: Przewodniczącego Komitetu Fizyki  Polskiej Akademii Nauk prof. Franciszka Kroka oraz Prezes Polskiego Towarzystwa Fizycznego prof. Wiesława Kamińskiego.  Wspomniał przy tej okazji o zainicjowanych przez Polskie Towarzystwo Fizyczne staraniach ustanowienia przez Sejm  RP roku 2013 Rokiem Jana Czochralskiego.

Dr Paweł Tomaszewski, biograf prof. Czochralskiego zaznaczył, że sesja to przełomowy krok w sprawie Czochralskiego. W tym miejscu wspomnieć należy o kolejnej już publikacji dr Tomaszewskiego o Czochralskim. Wkrótce ukaże się bowiem pozycja Powrót. Rzecz o Janie Czochralskim, w której przedstawione zostanie życie uczonego i rola jego najważniejszego odkrycia, ale także zaprezentowana zostanie bibliografia i pełen wykaz jego publikacji oraz patentów. Będzie to także opowieść o próbach przywrócenia dobrego imienia prof. Czochralskiego i o najnowszych odkryciach.

O związkach prof. Jana Czochralskiego z apteką oraz drogerią, co miało niewątpliwy wpływ na zainteresowania i późniejszą jego karierę, opowiedział dr n. farm. Jan Majewski. Wygłosił on referat pt. Apteka kolebką narodzin wielkiego uczonego prof. dra h.c. Politechniki Warszawskiej Jana Czochralskiego. Często w aptekach swoje skromne kariery rozpoczynali autorzy wielkich odkryć. Wśród tych, którzy znaleźli trwałe miejsce w historii nauki światowej jest również prof. Jan Czochralski, wybitnym uczony, twórca metody otrzymywania monokryształów, nazwanej jego imieniem - zaznaczył. Radna sejmiku wojewódzkiego Silvana Oczkowska odczytała list Marszałka Piotra Całbeckiego skierowany do uczestników sesji, ale także pogratulowała szkole patrona żywiąc nadzieję, że wielu podobnych uczonych ona wyda. Na pamiątkę spotkania przekazała na ręce Przewodniczącej Rady Miejskiej w Kcyni godło województwa.

W imieniu zaś rodziny prof. Czochralskiego głos zabrała Zofia Czochralska, wnuczka Władysława, brata prof. Jana Czochralskiego, która podziękowała za okazywany na przestrzeni lat szacunek i starania o przywrócenie dobrego imienia prof. Czochralskiego. Pragniemy, tak jak wielu ludzi z Polski i Europy, aby Jan Czochralski stał się symbolem zmieniającej swoje oblicze nowoczesnej Polski – zaznaczyła. W kontekście prof. Czochralskiego głos zabrał także kcynianin Zygmunt Halkiewicz, a życzenia pod adresem szkoły kierowała także Halina Mossakowska z ZNP Oddział w  Kcyni. Okolicznościowy adres z okazji uroczystej sesji odczytał także Starosta Nakielski Tadeusz Sobol.

Ostatnim najważniejszym punktem sesji było przyjęcie przez radnych Rady Miejskiej w Kcyni deklaracji w sprawie promocji prof. Jana Czochralskiego, jego osiągnięć i dorobku naukowego. Deklaracja, w uzasadnieniu której czytamy o prof. Czochralskim, jego osiągnięciach oraz działaniach dotychczas go promujących, jest także wyrazem poparcia dla inicjatyw zmierzających do ustanowienia roku 2013 Rokiem Jana Czochralskiego.

Interpelacji i wniosków radnych, wniosków przewodniczących organów jednostek pomocniczych oraz wolnych wniosków nie było. Na tym sesję oficjalnie zakończono, a wszystkich obecnych zaproszono na poczęstunek. Po sesji na grobie prof. Czochralskiego przedstawiciele  Politechniki Warszawskiej złożyli kwiaty. Delegacja z Politechniki przy okazji wizyty w Kcyni wypożyczyła także eksponaty z Izby Pamięci znajdującej się w Szkole Podstawowej na Seminarium, które odbędzie się 27 kwietnia w Warszawie. Podczas sesji można było nabyć pamiątkowe bony miejskie wyemitowane przez Urząd Miejski w Kcyni – „10 Eurokcyń” z podobizną prof. Jana Czochralskiego (wyemitowany 1 maja 2009 r.) oraz „12 Kcyń” – bon z okazji 750-lecia.

Organizatorami sesji byli: Urząd Miejski  i Szkoła Podstawowa im. Jana Czochralskiego w Kcyni, a także Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury im. K. Prillowej, Ochotnicza Straż Pożarna w Kcyni.

Fot. i tekst Anna Duda-Nowicka Urząd Miejski

• wystąpienie Burmistrza Kcynii,
• „Sylwetka prof. Czochralskiego – przedwojenna i okupacyjna działalność, losy powojenne” – prof. Mirosław Nader
• „Monokryształy Czochralskiego – fundament elektroniki i fotoniki półprzewodnikowej” – prof. Andrzej Jakubowski, prof. Lidia Łukasiak,
• „Osiągnięcia prof. Czochralskiego w obszarze chemii i technologii chemicznej” – prof. Jerzy Bałdyga,
• „Technologia otrzymywania monokryształów – wkład prof. Czochralskiego w obecną inżynierię materiałową” – prof. Andrzej Mycielski

Odbędzie się również dyskusja panelowa z udziałem zaproszonych gości. Temat przewodni dyskusji: „Jan Czochralski – jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich inżynierów na świecie”. Prowadzącym panel będzie prof. Janusz Rachoń (Politechnika Gdańska). Wstęp dla wszystkich zainteresowanych – serdecznie zapraszamy. Szczegółowe informacje oraz program seminarium na stronie Wydziału Chemicznego PW oraz pod poniższym linkiem.

The history of science is full of examples of inventions discovered by accident that actually acted as turning points. In 1916, Jan Czochralski, an outstanding Polish scientist, discovered something that changed the word: while he was working on a different finding, he invented a method for measuring the crystallization velocity of metals (…)

Przeczytaj cały artykuł na blogu GE for CEE klikając w poniższy link:

Inventing the future – Jan Czochralski

Znalazł się tam również link do ciekawego artykułu, który ukazał się w czasopiśmie „Analityka” (zobacz). Jego autorami są:

- Prof. dr hab. inż. Janusz Rachoń – Senator RP, Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej
- Prof. dr hab. inż. Zbigniew Brzózka – Dziekan Wydziału, Wydział Chemiczny Politechniki Warszawskiej

Senat powziął taką decyzję mając na uwadze:

- dokumenty znajdujące się w archiwach państwowych, w tym z pismem Dyrektora Archiwum Akt Nowych z dnia 9 czerwca 2011r.
-  stanowisko Senackiej Komisji ds. Historii i Tradycji,
- stanowisko Senackiej Komisji ds. Etyki Zawodowej,
- wybitne w skali światowej osiągnięcia naukowe prof. Jana Czochralskiego, będące podstawą nadania Mu w 1929r. tytułu doktorahonoris causa Politechniki Warszawskiej,
- ujawnione dokumenty potwierdzające Jego patriotyczną postawę w okresie II Wojny Światowej.

Całość dokumentu można przeczytać tutaj